Restauratie atelier Boeijink, Boekel, Van der Knaap Schilderijenrestauratie te Haarlem

Preventieve conservering


Preventieve conservering is het verbeteren van de bewaaromstandigheden van kunstvoorwerpen om te voorkomen dat een restauratie noodzakelijk wordt.
De bewaaromstandigheden, ook wel omgevingsfactoren genoemd, zijn alle elementen die een kunstvoorwerp of een collectie omringen. Deze elementen dienen geen slechte invloed op een kunstvoorwerp of collectie uit te oefenen.
Onderschat de gevolgen van slechte invloed niet. Een groot deel van de beschadigingen die op onze website getoond worden zijn daar het resultaat van.
Er is veel onderzoek gedaan naar de ideale bewaaromstandigheden. Het is een wetenschap in ontwikkeling, nieuwe apparatuur en materialen worden ontwikkeld en komen op de markt, de materialenkennis van kunstvoorwerpen verruimd en de praktijk-ervaringen met situaties worden gedeeld. De kennis over bewaaromstandigheden verandert daardoor jaarlijks.

Natuurlijke veroudering van objecten kun je niet stoppen maar wel vertragen.


De praktijk

Door onze ervaring met veel instellingen en particuliere collecties in depots en tentoonstellingsruimten weten wij dat de ideale omstandigheden nauwelijks haalbaar zijn. Toch is het vaak mogelijk, door het bekijken van de situatie en aan de hand van metingen, verbeteringen aan te brengen.

Op het gebied van de preventieve conservering kunnen wij advies geven voor wat betreft: klimaatapparatuur, licht, het voorkomen van biologische aantasting, het uitvoeren van (licht en klimaat) metingen, het regeneren en ijken van klimaatmeetapparatuur en behandelen schilderijen door ze verbeterd in te lijsten.
apparatuur voor lichtmeting, de lux-meter
Lichtmeting
 
ijken van thermohygrograven
IJken van thermohygrografen
 
verbeterde methode voor het inlijsten van schilderijen op doek en paneel
Verbeterd inlijsten
 


Een opsomming met voorbeelden van aantastingen van schilderijen door bewaaromstandigheden


Vochtinvloeden:
schilfering - crepering - opstaande verf - craquelé en cupping - schade door verkeerd ingestelde klimaatapparatuur en/of klimaatmeetapparatuur - ontstaan van schimmels - oxidatie - schade door krimpen, uitzetten en kromtrekken (barsten) van hygroscopische materialen - blauwe waas

Schilderij op paneel met schilfering van de grondering en verflagen
Schilfering
Schilderij met bluswater schade, crepering van de verf- en vernislagen
Crepering door bluswater
Schilderij met cupping
Cupping
Schilderij met vernis aantasting, blauwe waas
Blauwe waas
Schilfering van de verflaag door koperoxide
Schilfering door koperoxidatie
Kromgetrokken paneel door te lage relatieve luchtvochtigheid
Kromgetrokken paneel
Lichtinvloeden:
verkleuring - verbleken
Verkleuring blauw pigment in verflaag van schilderij
Verkleuring blauw pigment
Verkleuring groen pigment in verflaag
Verkleuring groen pigment
Verkleuring van het katoenen schilders doek
Verkleuring van katoen


Temperatuur invloeden:
schroeien en blaasvorming van de verflaag (b.v. door schilderijlampje) - schade door te lage relatieve luchtvochtigheid veroorzaakt door te hoge temperatuur centrale verwarming - schade door brandende kaarsen in de omgeving - deformaties in het doek - losraken van haakje bij ophangsysteem met perlondraad
Slechte inlijsting:
breken van het ophangsysteem - beschadigingen door lijstsponning - uit de lijst vallen van doek of paneel - het barsten van een paneel door te strakke inlijsting - aantastingen door roest van metalen onderdelen
Voorbeelden van beschadigingen door slechte inlijsting
Invloed slechte spanning textiele drager:
hoekplooien - versnelling vorming van ouderdomscraquelé en cupping - deformeren verfoppervlak
Hoekplooien door slechte spanning van het schildersdoek
Hoekplooien


Stof en vuil:
schimmel en oxidatie (stof trekt vocht aan) - moeten door vuil tussen raam en doek - aantasting door roet van kaarsen, houtkachels en open haarden - aantasting door aanslag van tabaksrook - vuilspatten als kaarsvet, wijn, koffie, plantenspuit, muurverf en huisverf
Aantasting van de verflaag
Donkere vlekken, schade door gebruik van plantenspuit
Tijdens de roetaanslag verwijdering, wattenstokje met roet
Roetaanslag door open haard (wattenstokje met afgenomen roet)


Dieren:
insectenfecaliën - houtworm vraat en gaten - zilvervisjesvraat - vogelpoep
Insectenfecaliën op de vernislaag van een paneel
Spinnen fecaliën
Houtworm aantasting schildersdoek
Houtwormvraat vanuit het spieraam door het doek
Aantasting tekstlabel door zilvervisjes
Zilvervisjesvraat


Schimmels:
aantasting op voor- en achterzijde schilderij - aantasting in de verf of vernislagen - aantasting door "het weer"
Schimmelgroei op oppervlaktevuil voorzijde doek
Schimmelgroei op vuil voorzijde doek
Schimmelgroei uit de craquelé van de verflaag
Schimmelgroei uit de craquelures van de verflaag
Schimmelgroei op verflaag door insecten uitwerpselen
Schimmelgroei op verflaag door insecten uitwerpselen

Schimmel op achterzijde vervuild linnen doek
Schimmels op achterzijde doek en spieraam
Schimmel uit vervuilde houtwormgaten van een spieraam
Schimmelgroei uit vervuilde houtwormgaten
Schimmel/myceliumgroei op achterzijde schilderijlijst
Myceliumgroei op achterzijde lijst



Materiaal-invloed:
aantasting door zuren uit hout (b.v. eik en spaanplaat) of karton - aantasting door weekmakers uit plastic - aantasting door oxiderend materiaal

Door roestende kopspijker aangetaste omslag van een schilderij
Katoen van een schildersdoek door roest aangetast
Aantasting door geoxideerde stalen lijstveer schilderij
Aantasting door roest
Inrichting:
schade door onvoldoende ruimte - schade kunstvoorwerpen door tegen of op elkaar plaatsen - aantasting door kasten en rekken van "zure" of oxiderende materialen - vocht en waterschade door lekkage leidingen

Aantasting schilderij door water met vuil en gips
Vuil en gips op verflaag door lekkage van een boiler
Buitenschil gebouw:
grote vocht en temperatuurswisselingen - tocht - slechte isolatie, waardoor veel extra verwarmen (plaatselijke warmte en te droog klimaat) - aantasting door lekkage van dak of overstromende dakgoten - binnendringen van stof en insecten

Ernstige schimmelgroei achterzijde schilderij door calamiteit met water
Schimmelgroei veroorzaakt door lekwater
Mensen:
mechanische beschadigingen door slechte berging, hanteren of transport - deformaties door dennenaalden tussen raam en doek - deformatie door (tekst)plakkers achter op het schilderdoek - deformaties door met krijt aangebrachte veilinghuisnummers - vandalisme - schade door slechte inpakmethode of ongeschikt inpakmateriaal - beschadigingen door het reinigen van of in de nabijheid van objecten - schilfering en crepering door nat afnemen schilderij - schade door het oppervlaktevuil verwijderen met halve aardappels, broodkruim of stofdoek - dilettante restauraties - toepassen verouderde restauratie methoden - risicovolle handelingen in nabijheid van schilderijen - roken en open haarden
Vernis aantasting door warmte
Insmelten van noppenfolie in het vernis
Voorbeeld van slechte berging van schilderijen
Slechte berging
Deformeren van schildersdoek door plakkers
Deformatie door plakkers
Met krijt aangebrachte veilingnummers door veilinghuizen
Krijtnummers door veilinghuizen (achterzijde)
Deformatie verflaag en doek ontstaan door veilingnummer
Moet door krijtnummers (voorzijde)
Aantasting verflaag beschilderde kist door vocht
Verfverlies door dweilen van een vloer
Schade verflaag door inslaan spieën
Gebarsten en opstaande verf door inslaan spieën
Kapot geslagen spieën
Idem (achterzijde): kapot geslagen spieën
Schade schilderij door onbeschermd transport
Transport schade
Veiligheid & beveiliging:
brand - diefstal - vandalisme
Schilderij brandschade aan paneel, vernis en verflaag
Brandschade aan vernis- en verflaag
Vandalisme, bril met viltstift op schilderij aangebracht
Vandalisme (viltstift bril)
Schade aan schilderij door calamiteit met ladder
Tegen het schilderij omgevallen instabiele ladder
Alle hierboven genoemde voorbeelden zijn de meest voorkomende van de door ons vastgestelde schades, ongetwijfeld zullen er nog meer zijn.
Omgaan met objecten (b.v. hanteren, transport, berging, exposeren) kan veel schade veroorzaken, niets doen echter ook. Naast het conserveren en restaureren van kunstvoorwerpen is het voor het behoud en beheer van deze voorwerpen van evengroot belang dat de omgevingsfactoren geen slechte invloed kunnen uitoefenen waardoor conservering en restauratie na verloop van tijd opnieuw noodzakelijk wordt.

Algemene adviezen over het behoud en beheer van kunstvoorwerpen kunt u vinden op de pagina onderhoud en behoud van schilderijen.



Restauratie atelier
Tingietersweg 87
2031 ER Haarlem

+31 (0)23 5514993
atelier@schilderijenrestaurator.nl
schilderijenrestaurator.nl

Locatie/routes »


Social Media

Schilderijen restauratie atelier op Facebook  Schilderijen restauratie atelier op Instagram  Schilderijen restauratie atelier op LinkedIn
rodelijn